|
 |
 |
Anne karnındaki bebek (fetus), rahim içinde
amniyon sıvısı denilen bir sıvıda büyür ve fetusun başta oksijen olmak
üzere her türlü gereksinimi ve beslenmesi gebelik eşi (plasenta)
aracılığı ile olur ve atıklar yine plasenta aracılığı ile atılır. Yani
fetusun beslenmesi kan dolaşımı aracılığı ile olmaktadır. İşte
plasentayı da etkileyecek kan dolaşımındaki sorunlar, annedeki bazı
problemler, fetusun içinde bulunduğu rahimdeki bozukluklar ya da fetusun
kendisine ait hastalıklar zamanından önce doğuma (prematüre) neden
olabilecektir. Bu nedenleri kısaca gözden geçirelim. |
1) Fetus
(2) Göbek Kordonu
(3) Su kesesi (Amnion mayisi ile dolu)
(4) Plasenta |
Anneye ait nedenler:
Anne yaşı: Gebe annenin yaşı doğum zamanı ile ilişkilidir. Doğum
zamanından başka bebeğin anne karnındaki büyümesi, doğumdan sonraki bakım da
anne yaşından etkilenir. Geç yaş gebeliklerinde Down sendromu (Mongol bebek)
gibi kromozom anormallikleri, erken yaş gebeliklerinde ise annede yüksek
tansiyon ile seyreden ve eklampsi olarak adlandırılan durum sıktır. İdeal
gebelik yaşı 20-30 yaş arasıdır. 17yaş öncesi ve 35 yaşından sonraki
gebelikler risklidir.
Düşük sosyoekonomik düzey: Yoksulluk, küçük yaşta gebelik, yetersiz
beslenme ve yetersiz gebelik bakımı gibi nedenlerle premetüre bebek doğurma
riski artar. Amerika’da 1994 yılında prematüre bebek doğum oranı beyazlarda
%9.6 iken, ekonomik düzeyi daha düşük olan zencilerde bu oran %18.1
olmuştur.
Sık doğum: Ülkemizde maalesef gebelik kontrolü çok yetersiz olduğu
gibi, iki gebelik arası süre de çok azdır. İki gebelik arasında en az iki
yıl olması gerekir.
Hipertansiyon: Kan dolaşımı aracılığı ile beslenen fetus, annenin
hipertansiyonundan etkilenecektir. Hipertansiyon önceden olabileceği gibi
gebelikte de ortaya çıkabilir. Gebelikte hipertansiyonla beraber idrarda
protein kaybı ve şişlik ile birlikte olan ve eklampsi olarak adlandırılan
(eskiden gebelik zehirlenmesi denilirdi) durumunda bebeğin yanında annenin
de yaşamı tehlikeye girebilmektedir. Annedeki hipertansiyon olunca doğum
ağırlığı düşük bebek yanı sıra erken doğum riski de artacaktır.
Kronik hastalık: Kalp, böbrek, akciğer, damar hastalığı gibi annedeki
hastalıklar prematüre bebek doğum riskinin artmasına neden olurlar. Bu
hastalıkların çoğunda damar yapılar dolayısı ile fetus ta etkilenmektedir.
Enfeksiyon: Erken doğumların %16’sında amnion mayide enfeksiyon
vardır. Enfeksiyonda vücudun salgıladığı ve vücudun savunma mekanizmasını
oluşturan bazı maddeler, rahmin kasılmasına neden olarak erken doğuma neden
olurlar. Bu nedenle gebe kadında idrar yolu enfeksiyonu gibi her türlü
enfeksiyonun saptanarak uygun antibiyotik tedavisi ile erken doğumun
önlenmesi gerekir.
Sigara veya uyuşturucu kullanma: Gebelikte sigara kullanımı, fetus ve
plasentada bir yandan karboksihemoglobinin artıp oksijenin azalmasına, bir
yandan da içerdiği nikotin ile prematüre bebek doğum riskinin artmasına
neden olacaktır.
Kokain ve amfetamin gibi keyif verici ilaçlar, prematüre doğuma neden
olurlar. Kokain, plasentanın ayrılmasına ve annede hipertansiyona neden
olmakta, ayrıca direk olarak rahmin kasılmasına da neden olarak prematüre
doğuma neden olmaktadır.
Genital Nedenler:
Rahim ve doğum kanalındaki yapısal bozukluklar (örneğin rahim içinde tümör,
rahimin bir zarla ikiye bölünmüş olması) prematüre bebek doğuma neden
olurlar. Bunlardan Servikal yetersizlik olarak adlandırılan durumda düşük ya
da erken doğum olmakta, bunun için de gebelere doğum zamanına kadar yatak
istrihati verilerek erken doğum önlenmeye çalışılmaktadır.
Plasental: Plasentanın incelenmesi gereken durumlardan biri de
prematüre doğumlardır. Plasentanın çeşitli bozukluklarında düşük doğum
ağırlığı ve erken doğum riski vardır. Plasentanın yapısal bozukluklarından
başka erken doğuma neden olan durumlar;
Plasenta Dekolmanı: Plasentanın erken ayrılması durumudur.
Plasenta Previa: Plasentanın yerleştiği yerin, rahimin daha alt
kısımlarında olması durumudur.
Fetal Nedenler:
 Hidrops fetalis:
Kan uyuşmazlığına bağlı ya da başka nedenlerle vücutta yaygın şişliğin
olduğu ve bir durumdur. Erken doğumdan çok bu tabloya neden olan asıl nedene
bağlı bebeğin durumu ağırdır.
Çoğul gebelik (ikiz, üçüz vb): Çoğul gebeliklerde genellikle erken
doğum olur. Bebek sayısı arttıkça gebelik süresi kısalır. İkiz fetuslarda
gebelik haftası 35 haftalık iken doğum oranı normalden iki kat, 33 haftalık
doğum oranı üç kat, 29 haftalık doğum oranı ise 4 kat daha fazladır. Erken
doğumun nedeni, rahim içi hacimin büyümesi ve doğum kanalının
genişlemesidir.
Fetal anomali : Bebeklerin %3-5’i bazı anormalliklerle doğabilirler.
Bu bebeklerde erken doğum oranı daha fazladır.
Diğer nedenler:
Erken membran rüptürü: Amniyon sıvısını içeren su kesesisin doğum
zamanı gelmeden önce açılması durumudur (Normalde doğum sırasında su kesesi
açılır). Birlikte enfeksiyon riski de vardır.
Polihidramnios: Amniyos sıvısının normalden fazla olması durumudur.
Artan rahim içi hacim nedeni ile erken doğum olur. |
|
